Đặt mục tiêu là công cụ cực kỳ mạnh mẽ giúp chúng ta đạt được những kết quả mình muốn. Nhờ việc xác định rõ ràng và viết ra các mục tiêu của mình, chúng ta có thể nâng cao đáng kể khả năng lựa chọn các hành động phù hợp để tạo ra kết quả. Thế nhưng, cũng giống như việc không kéo giãn cơ bắp sau khi tập thể dục sẽ gây đau cơ, các mục tiêu có thể vô tình khiến ta kém linh hoạt. Vậy bằng cách nào ta có thể cân bằng giữa sức mạnh tập trung mà các mục tiêu mang lại với sự linh hoạt cần thiết?
Nhận thức chính là yếu tố đầu tiên để duy trì sự tập trung và linh hoạt.
Nếu không chú ý tối đa đến tiến trình cuộc sống của mình, chúng ta dễ dàng đánh mất một trong hai yếu tố: tập trung hoặc linh hoạt. Nhận thức chính là khả năng nhìn bao quát cả khu rừng chứ không chỉ là những cái cây. Bạn có thể sử dụng rất nhiều cách nhằm nâng cao khả năng nhận thức của bản thân, từ đó gia tăng sự tập trung và linh hoạt. Dưới đây là hai cách hiệu quả đối với tôi:
1. Tự đánh giá bản thân
Việc thường xuyên tự đánh giá bản thân là điều tối quan trọng để nâng cao khả năng nhận thức. Cuộc sống thường ngày có thể khiến ta bị xao lãng rất nhiều. Đồng nghiệp, gia đình và các loại quảng cáo cứ liên tục làm ta phải tập trung chú ý. Trong hoàn cảnh đó, cố gắng nhận thức rõ ràng mọi thứ chẳng khác nào vừa viết bài luận vừa xem ti-vi. Chúng ta có thể tạm thời loại bỏ những phiền nhiễu trong cuộc sống bằng cách sắp xếp thời gian định kỳ để tự đánh giá bản thânnhằm có được sự nhận thức và thông suốt cần thiết.
Theo gợi ý của tôi, hàng ngày bạn nên có một buổi đánh giá nhanh, và hàng tuần thì thực hiện một buổi đánh giá toàn diện. Cuộc sống hàng ngày cũng giống như việc ta băng qua một khu rừng. Dù buổi tự đánh giá hàng tuần có thể kéo dài 1 – 2 tiếng đồng hồ, nhưng nó luôn cho tôi cảm giác giống như mình leo lên một ngọn cây giữa rừng và xác định phương hướng đi tiếp. Mặc dù sẽ phải tốn thời gian để leo lên cây, nhưng nếu không xác định đúng phương hướng thì hết thảy những bước đi của bạn sẽ trở nên vô nghĩa.
2. Suy ngẫm
Cách thứ hai để nâng cao nhận thức là dành nhiều thời gian hơn cho việc suy ngẫm. Thay vì bật ti-vi lên xem hoặc tìm việc gì đó để làm, hãy cố gắng bỏ ra vài phút để suy ngẫm. Bằng việc ngẫm nghĩ nhiều hơn về quá trình phát triển bản thân cũng như những vấn đề quan trọng khác, chúng ta có thể gia tăng khả năng nhận thức của chính mình.
Đôi khi, khao khát đạt hiệu quả làm việc tột bậc dẫn chúng ta đến tình trạng luôn muốn có cái để làm. Việc dành ra dù chỉ vài phút trong ngày để suy ngẫm giúp chúng ta kết nối lại toàn bộ những vấn đề quan trọng và có ý nghĩa lâu dài trong cuộc sống một cách dễ dàng hơn. Hãy nhớ rằng, nếu bạn định hướng sai thì những bước trong tiến trình của bạn sẽ không còn ý nghĩa gì nữa.
Yếu tố thứ hai để duy trì sự tập trung và linh hoạt làchấp nhận cảm giác khó chịu đi đôi với việc phát triển bản thân.
Bất cứ khi nào chúng ta trải qua nhiều trải nghiệm mới hoặc phát triển bản thân thì cảm giác khó chịu có thể nảy sinh. Điều này xảy ra khi những mục tiêu mà ta xác định trước đó không phản ánh được tầm nhận thức cao hơn mà giờ đây ta đang có.
Tôi đã trải qua nhiều cảm giác khó chịu này khi con đường tôi từng vạch ra cho các mục tiêu không còn phản ánh đúng tầm nhận thức của tôi nữa. Những mục tiêu mà tôi vốn đề cao bỗng trở nên không còn quan trọng. Khi xảy ra những tình huống như vậy, bạn chỉ cần loại bỏ các mục tiêu cũ và lập nên các mục tiêu mới.Vai trò của mục tiêu là giúp bạn nỗ lực chứ không phải khiến bạn chùn chân.
Nếu chúng ta cứ ngoan cố níu giữ những mục tiêu cũ bất kể bản thân mình đã thay đổi, điều đó sẽ dẫn đến cảm giác khó chịu. Chúng ta sẽ cảm thấy cực kỳ thiếu động lực khi thực hiện những mục tiêu của mình và có khả năng sẽ rơi vào một loạt những cảm xúc tiêu cực.
Trong những tình huống như vậy, chính sự tập trung vào mục tiêu sẽ kiềm chế khả năng linh hoạt của chúng ta. Ta bị mắc kẹt vào những mục tiêu của mình. Chỉ khi rời bỏ nó, ta mới có thể lấy lại sự linh hoạt. Tình huống này hoàn toàn khác biệt với việc từ bỏ mục tiêu vì quá khó thực hiện, mà là kết quả của việc từ bỏ mục tiêu vì bạn không còn khao khát đạt được nó.
Các mục tiêu có thể tạo ra những giới hạn không cần thiết lên sự linh hoạt của chúng ta. Khi đặt mục tiêu, bạn chỉ nên giới hạn những gì quan trọng đối với mục tiêu ấy. Bạn cần lập kế hoạch thực hiện mục tiêu, nhưng hãy loại bỏ hoặc điều chỉnh mục tiêu ngay khi tìm được cách khác tốt hơn. Bằng việc giới hạn mục tiêu xuống còn những gì quan trọng nhất, chúng ta sẽ trở nên linh hoạt hơn.
Một điều cốt yếu để thành công là quyết định đâu là những việc quan trọng. Biết được chính xác lý do khi làm bất cứ việc gì là chìa khóa giúp bạn loại bỏ những thứ không cần thiết. Khi không biết chắc chắn đâu là việc quan trọng phải làm thì bạn dễ tạo ra rất nhiều hạn chế. Chúng ta đạt được kết quả nhờ vào sự tập trung do các mục tiêu mang đến, và nếu ta đặt sự tập trung vào những gì không quan trọng thì các mục tiêu đó sẽ trở nên vô dụng.
Yếu tố cuối cùng nhằm duy trì sự tập trung và linh hoạt là cứ làm hết sức mình tại mỗi thời điểm.
Việc nhắm đến một giải pháp hoàn hảo có thể khiến bạn trì hoãn những hành động cần thiết để tìm ra bất cứ giải pháp nào. Cứ quyết định ngay và luôn. Nếu bạn phạm sai lầm thì hãy nhanh chóng nỗ lực sửa sai. Nếu thấy do dự thì hãy đưa ra lời dự đoán!
Duy trì sự tập trung và linh hoạt có thể là một việc khó khăn, nhưng hai thành tố này rất cần thiết để bạn đạt được bất cứ điều gì mình muốn. Thực hiện các bước để cân bằng cả hai là điều hết sức quan trọng:
- Đầu tiên, hãy nâng cao nhận thức và sự thông suốt của bản thân.
- Thứ hai, chấp nhận cảm giác khó chịu như một phần tự nhiên của quá trình phát triển bản thân; điều này cho phép bạn loại bỏ những mục tiêu không còn đại diện cho những cảm nhận nội tại của bạn.
- Cuối cùng, hãy cẩn thận khi đặt mục tiêu để giới hạn chỉ những gì thực sự quan trọng, như vậy bạn có thể loại bỏ những ràng buộc cứng nhắc và không cần thiết trong việc thực hiện mục tiêu của mình.
Tác giả: Scott H. Young