Nhà Tây Sơn và những hạn chế chết người

Trong lịch sử Việt Nam tồn tại không ít các cuộc khởi nghĩa nông dân; tuy nhiên đỉnh cao nhất phải kể đến là phong trào khởi nghĩa nông dân Tây Sơn do ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ lãnh đạo. Một cuộc khởi nghĩa vĩ đại, lập nên một sự nghiệp oanh oanh liệt liệt nhưng lại quá ngắn ngủi. Bởi trong đó đã tồn tại rất nhiều hạn chế chết người.

Thành công được hình thành từ rất nhiều thói quen

Thành công thực ra được hình thành từ rất nhiều thói quen. Chữ tín từ việc đúng giờ, cho đến việc luyện tập khả năng tập trung, tất cả đều đến từ việc bạn rèn chính mình mỗi ngày ra sao.

Aleppo- thiên đàng và địa ngục

Aleppo thành phố cổ hơn 4.000 năm tuổi, 1 chứng nhân lịch sử sống vĩ đại của nhân loại đồng thời cũng là nơi sinh sống của hơn 2 triệu người dân mà đa số là người Hồi giáo dòng Sunni. Thành phố Aleppo là điểm giao nhau của các khu vực Bắc, Trung và Đông của quốc gia Trung Đông là nơi giao thương quan trọng, một thành phố nhộn nhịp, phồn hoa là nơi tập trung của những doanh nhân thành đạt bậc nhất. Ở Aleppo có thể bắt gặp các trung tâm mua sắm, các khu chợ sầm uất, các tòa nhà cổ kín, những cao ốc hiện đại ở mọi nơi. Một cuộc sống sôi động, nhộn nhịp và vô cùng phồn hoa. Năm 2006, Aleppo còn có vinh hạnh được Cơ quan Di sản Thế giới của Liên Hợp Quốc gọi là "Trung tâm Văn hóa Hồi giáo".

Nhưng cuộc sống màu hồng của người dân Aleppo nói riêng và người dân Syria nói chung đã sớm chấm dứt khi phong trào "Mùa xuân Ả Rập" bùng phát và nhanh chóng lan toản, Đại tá Gaddafi của Lybia, chính quyền Ai Cập,.. bị lật độ, và chính quyền của Assad cũng đứng trước nguy cơ đó. Tháng 3/2011 nội chiến bùng phát ở Syria và đến 19/7/2012, các cuộc đối đầu quân sự bắt đầu diễn ra ở Aleppo với các cuộc đụng độ của quân chính phủ, lực lượng nổi dậy, IS và....lực lượng quốc tế. Hầu như các bên đều hiều được tầm quan trọng của "Kinh Châu" Syria. Nếu chiếm được Aleppo quân nổi dậy sẽ dễ dàng nắm thế chủ động trong việc tấn công là lật đổ Assad, còn nếu quân Chính phủ giữ được Aleppo họ sẽ dễ dàng bể gãy các cuộc hành quân giao tranh của quân nổi dậy. Chiến sự bùng nổ dữ dội khi các bên luân phiên nắm quyền kiểm sóat khu vực này.

Giao tranh ở Aleppo đã khiến cho hàng ngàn người thiệt mạng, hàng triệu người phải từ bỏ quê hương đi tỵ nạn, hiện nay còn gần 300.000 người vẫn còn mắc kẹt ở Aleppo- nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau 1 làn ranh, nơi hàng ngày bom đạn vẫn đổ như mưa.

Những khu nhà đẹp với bể bơi và cây xanh giờ chỉ còn là đống đổ nát 

(Ảnh: Hannah Karim, BoredPanda)

Khu chợ cổ Al-Shounah ở Old City (Aleppo) trước và sau các cuộc xung đột

Đền thờ Umayyah hư hại nặng nề

Hoang tàn, chết chóc,..Aleppo hiện nay không khác gì một địa ngục trần gian, nơi mạng sống con người không còn đáng một xu, nơi mà các giá trị nhân đạo đã xuống đến đáy. "Tức giận và sầu não nhận chìm Aleppo," Muhammad Rasul, nhân viên ứng cứu khẩn cấp làm việc cho tổ chức Từ thiện Syria cùng gia đình sống ở thành phố này, nói với The WorldPost. "Mọi người sống dưới làn bom dữ dội và không ngớt." Cư dân Aleppo đã chịu đựng "mức độ dã man mà con người đáng ra không phải chịu đựng," Stephen O'Brien, giới chức phụ trách nhân đạo của Liên Hợp Quốc, cho biết hồi đầu tháng 10. “Thường dân bị kẹt trong địa ngục trần gian đương đầu với cuộc chạy đua khẩn cấp với thời gian, họ sợ hãi, bị mắc kẹt và không có nơi nào để trốn." “Cảnh máy bay không người lái bay trên thành phố trông giống như cảnh trong một bộ phim hậu tận thế”, Rasul nói, "nhưng đây là thực tế của Aleppo."

__PJ__

Trò chơi vương quyền trong lịch sử Việt Nam

Vẫn thường nghe câu “Nhất nhập hầu môn thâm tự hải, Tối thị vô tình đế vương gia” (cửa quyền quý thâm sâu như biển cả, vô tình nhất chính là nhà đế vương) [1].

Thông minh và lương thiện

"Rồi đến một ngày bạn sẽ nhận ra lương thiện khó hơn là thông minh.Vì thông minh là một dạng bẩm sinh, còn lương thiện là một dạng lựa chọn".

Người Việt và gu nhạc buồn

Nói chuyện với anh già nhà mình mới chợt nhận ra.....Dường như người Việt nghe nhạc Việt chỉ thích các bài buồn sầu não thôi thì phải? Cảm giác như chúng ta cái nỗi buồn nó đã ngấm vài xương, đi vào tim chúng ta rồi và dường như đa phần chúng ta chỉ chịu chấp nhận khi nghe những ca khúc buồn, và có thể nhận thấy hơn 99% các ca khúc hit của các ca sĩ ở Việt Nam đều là những bài hát buồn, sầu, thảm. 

Một khảo cứu về cuộc bành trướng của Trung Hoa xuống phương Nam

Sự di chuyển của Trung Hoa xuống phương Nam, trong mọi thời kỳ, đã là một sự di chuyển con người và các tư tưởng hơn là chính sách chính quyền và sự chinh phục. Khi chính quyền và lực lượng quân sự được sử dụng, điều đó hoặc đã trễ, như trong sự sáp nhập cuối cùng vùng Vân Nam, hay bị bóp chết non như trong các quan hệ ban đầu với Nam Chiếu và với Việt Nam.

Khi quan chức 'hạ cánh' không an toàn

“Hạ cánh an toàn” chính là một phần quan trọng cấu thành “tư duy nhiệm kỳ”. Hết nhiệm kỳ là hết quyền lợi, nhưng cũng đồng nghĩa với hết trách nhiệm. Quán tính tâm lý ấy có thể trở thành tiền đề cho những chuyện ký hàng chục, hàng trăm quyết định tuyển dụng, bổ nhiệm trong những ngày cuối cùng đương chức; duyệt những công trình trăm tỷ lãng phí hoặc giao những dự án béo bở được đầu tư bằng tiền ngân sách cho những đối tác thiếu năng lực.

Ngô Quyền và trận địa cọc lừng lẫy trên sông Bạch Đằng

Chiến thắng Bạch Đằng đập tan quân Nam Hán đánh dấu đỉnh cao của nghệ thuật quân sự Việt Nam. Bởi vậy, Ngô Quyền được giới sử gia xếp là “vua đứng đầu các vua” của nước Việt.

Vạn Thắng Vương- Đinh Bộ Lĩnh

Theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư chép: "Vua mồ côi cha từ bé, mẹ họ Đàm đưa gia thuộc vào ở cạnh đền sơn thần trong động. Vào tuổi nhi đồng, vua thường cùng bọn trẻ con chăn trâu ngoài đồng. Bọn trẻ tự hiểu kiến thức không bằng vua, cùng nhau suy tôn ông làm trưởng. Phàm khi chơi đùa, thường bắt bọn chúng chéo tay làm kiệu khiêng và cầm hoa lau đi hai bên để rước như nghi trượng thiên tử. Ngày rỗi, thường kéo nhau đi đánh trẻ con thôn khác, đến đâu bọn trẻ đều sợ phục, hàng ngày rủ nhau đến phục dịch kiếm củi, thổi cơm. Bà mẹ thấy vậy mừng lắm, mổ lợn nhà cho bọn chúng ăn. Phụ lão các sách bảo nhau: "Đứa bé này khí lượng như thế ắt làm nên sự nghiệp, Chúng ta nếu không theo về, ngày sau hối thì đã muộn". Bèn dẫn con em đến theo, rồi lập làm trưởng ở sách Đào Áo. Người chú của vua giữ sách Bông chống đánh với vua. Bấy giờ, vua còn ít tuổi, thế quân chưa mạnh, phải thua chạy. Khi qua cầu ở Đàm Gia Nương Loan, cầu gãy, vua rơi xuống bùn, người chú toan đâm, bỗng thấy hai con rồng vàng hộ vệ vua, nên sợ mà lui. Vua thu nhặt quân còn sót, quay lại đánh, người chú phải hàng. Từ đấy ai cũng sợ phục, phàm đi đánh đến đâu đều dễ như chẻ tre, gọi là Vạn Thắng Vương."

 

 

Lê Thánh Tông- vị vua-giỏi nhất lịch sử nước Việt

Để bắt đầu bài viết về Lê Thánh Tông, có lẽ nên đi từ ý hấp dẫn khác chứ không nên theo lối mòn cũ. Các bạn ở đây đã nghe bài “Hận Đồ Bàn” chưa nhỉ? Ca khúc này do Chế Linh hát (Nhưng theo ý tôi thì Bảo Tuấn mới là hát hay nhất đấy. Ở Bảo Tuấn có chất hào hùng mà không kém phần bi thương. Còn Chế Linh thì mềm quá).

1.GIỎI THẾ NÀO?

Khi nghe ca khúc mở đầu bằng những câu:

“Rừng hoang vu

Vùi lấp chôn bao uất căm hận thù

Ngàn gió ru, muôn tiếng vang trong tối tăm mịt mù 

Vạc kêu sương, buồn nhắc đây bao lúc xưa quật cường” 

bạn có thắc mắc Đồ Bàn là ở đâu không? Câu trả lời chính là An Nhơn – Bình Định. Nếu các bạn có dịp đi xe ngang qua An Nhơn, bạn có thể nhìn xa xa những tháp Chăm và các tàn tích cũ của một kinh đô của người Chăm. An Nhơn hôm nay bán rượu Bầu Đá cho anh em ta say sưa đi gặp cô Huệ (tôi cũng gặp 2 lần, và thấy uống ngon hơn Chivas). Nhưng An Nhơn năm xưa là kinh đô Đồ Bàn của Chiêm Thành trong suốt 5 thế kỷ. An Nhơn năm xưa là nơi mà 3 anh em Nguyễn Nhạc – Nguyễn Huệ - Nguyễn Lữ đã đặt đại bản doanh để từ đó tạo nên một trường oanh oanh liệt liệt của thế kỷ 18. Xét ra Bình Định là vùng đất không đơn giản. Và An Nhơn đó chính là Đồ Bàn trong bài “Hận Đồ Bàn” mà các bạn được nghe. Nơi ấy phát triển rực rỡ văn hóa Chăm Pa và là kinh đô của một quốc gia từng tồn tại trong khu vực Đông Nam Á.

Cho đến một ngày định mệnh của năm 1471, một vị vua dẫn đầu một đoàn quân từ phía Bắc tràn xuống với thủy binh đến bộ binh. Mà sử sách ghi nhận là lên tới 25 vạn để “đánh một trận sạch không kình ngạc” sang tấn công Chăm Pa sau một loạt các sự việc quấy nhiễu vùng biên giới và hải tặc cướp bóc ngư dân Đại Việt. Cũng giống như các lần xâm lấn trước, Chăm Pa nhanh chóng thua cuộc và đưa hiệp ước cắt đầt cầu hòa như cách để tồn tại. Tuy nhiên, điều đau khổ của Chăm Pa ở chỗ này, đối thủ lần này của họ khác với những vị vua trước. Người tấn công hôm nay chính là vị vua giỏi nhất lịch sử nước Việt Nam. Đó chính là Lê Thánh Tông. Lê Thánh Tông quyết không cho Chăm Pa ngóc đầu lên được.

Trước khi đi đến phần quan trọng, tôi nói sơ qua một chút về quân sự Lê Thánh Tông, đôi khi chúng ta nói nhiều về cái trị nước mà không biết Tư Thành cũng đánh trận rất giỏi. Với tài năng văn học – thơ phú và cách nhìn chiến lược như một vị quân sư. Ông soạn ra cuốn Bình Chiêm Sách trong đó nêu lên “10 lẽ tất thắng và 3 việc đáng lo” (chẳng khác gì Quách Gia chỉ cho Tào Tháo 10 điểm trước trận đánh Viên Thiệu). Nhưng Lê Thánh Tông ở đây tự chính tay vua soạn mà chẳng cần quân sư nào cả. Đồng thời hơn cả, ông còn vẽ bản đồ, làm hẳn một cuốn sách về việc tấn công quốc gia này, để lại cho hậu thế hòng con cháu kế thừa nếu như ông ngã xuống. Đánh trận nhưng có 1 điểm mà tôi tin rằng hiếm có vị vua nào đánh trận lại lãng mạn như ngài. Mỗi khi chiếm được một hải cảng, vua lại cùng các nho sĩ ra xướng thơ.

Các chiến lược quân sự của nhà vua cũng rất đúng binh pháp từ mai phục đến dương đông kích tây. Sự chênh lệch về đẳng cấp từ đầu óc của kẻ thống soái đến sự tinh nhuệ của quân lính giúp Đại Việt nhanh chóng chiếm được Đồ Bàn.

Sau khi chiếm được, Lê Thánh Tông ra lệnh phá hủy thành Đồ Bàn. Giết hơn bốn chục ngàn quân Chăm Pa và bắt đưa về Thăng Long hơn ba chục ngàn tù binh. Cuộc tấn công của Đại Việt đã gây ra cái chết cho 60 ngàn quân và dân Chiêm Thành và khoảng 30 ngàn người bị bắt làm nô lệ. Kinh đô Vijaya bị phá hủy. Đẩy Cham Pa về những vùng đất khô cằn. Qua đó triệt tiêu hẳn nguyên khí của Cham Pa. Biến Đồ Bàn trở thành nơi quốc hận. Sống lay lắt thêm ba thế kỷ, bị các chúa Nguyễn xâm lấn từ từ, trước khi bị một vị vua giỏi thứ hai của Việt Nam đánh một trận cuối cùng: Minh Mạng.

Tôi hỏi bạn điều này, bạn xem phim Trung Quốc nhiều, hẳn bạn không lạ gì hai vị vua được đánh giá giỏi nhất của Trung Quốc, đấy là Lý Thế Dân và Khang Hy. Điểm chung của họ là gì theo bạn? Ấy là vào thời đại của họ. Mảnh đất của Trung Quốc là rộng nhất lịch sử tồn tại tính từ ngày lập quốc đến ngày họ chiến thắng. Có nghĩa rằng tư duy của những bậc đế vương dạng đó chính là mở rộng lãnh thổ và tiêu diệt những vật cản đường để quốc gia cường thịnh. Kiểu suy nghĩ này, đi đôi với khả năng nói được – làm được, chỉ ở những bậc minh quân vài trăm năm sinh ra một người cho quốc gia ấy. Và Lê Thánh Tông là một trong những vị vua dạng đó. Đấy là luận điểm thứ nhất bạn cần hiểu về Lê Thánh Tông vì sao giỏi nhất. Còn Minh Mạng là vị vua bị đánh giá sai nhất. Ở đây quên mất một sự kiện: nãy giờ hỉ nói chuyện Lê Thánh Tông đánh ChămPa. Nhưng chưa đủ, ông thậm chí còn đánh cả Lào. Và tràn quân lên sát biên giới của Myanma. Sau 2 chiến tích ấy từ Lào, qua Cam đến Myanma đều xin thần phục và triều cống. Các ông ở xa như Indonesia đưa người tới Thăng Long thăm hỏi sức khỏe.

 
Điểm thứ hai. Trang sử vinh quang nhất của Việt Nam là chống ngoại xâm. Chính xác.Không có dân tộc nào như dân tộc này. Nhỏ bé, nhưng phải luôn chống lại sự xâm lăng đến từ khắp nơi từ phương Bắc đến phương Tây. Nhưng lòng yêu nước và tính dân tộc đã giúp dải đất này vượt qua phong ba này đến bão táp khác. Điều này đưa đến một luận điểm: những anh hùng giỏi nhất Việt Nam chính là những người chiến thắng trong các cuộc chiến chống giặc ngoại xâm.

Nhưng có bao giờ các bạn đặt vấn đề ngược lại. Người giỏi nhất là chống ngoại xâm. Hay là người giỏi nhất phải là người khiến kẻ kia không dám xâm lăng? Câu trả lời chính là vế thứ 2. Sự hưng thịnh về kinh tế, quân đội của 1 quốc gia, dưới sự trị vị của 1 vị lãnh đạo sáng suốt, tài năng và được người dân nể phục đi theo sẽ là vũ khí lớn nhất khiến tất cả những kẻ bên ngoài không dám dòm ngó. Khi nội lực ta mạnh, ta sẽ không lo lắng về sự xâm lăng của bên ngoài. Nhưng khi nội lực ta yếu, ta sẽ lo lắng. Đáng tiếc, trong dòng chảy của lịch sử viết về các anh hùng. Chúng ta đã xoáy quá sâu vào việc đánh trận mà chưa bao giờ đặt những câu hỏi dạng này. Dù điều đó, rất cần trong thời bình.

Lê Thánh Tông là người đã tạo nên một nước Nam mà Trung Quốc thậm chí còn không dám động binh ở biên giới. Nhà Minh thấy Lê Thánh Tông tàn sát Chăm Pa mà chỉ dám “Quan ngại và cực lực phản đối” chứ không dám đưa ra một cái thuyền chiến nào xuống giúp anh Chăm Pa tội nghiệp. Có lẽ đó là điều tự hào nhất khi làm con dân của ngài trong thế kỷ 15 ấy.

Lê Thánh Tông luôn đứng ra nhắc nhở câu này với các quan phụ trách biên cương: "Một thước núi, một tấc sông của ta, lẽ nào lại nên vứt bỏ? Ngươi phải kiên quyết tranh biện, chớ cho họ lấn dần. Nếu họ không nghe, còn có thể sai sứ sang phương Bắc trình bày rõ điều ngay lẽ gian. Nếu ngươi dám đem một thước núi, một tấc đất của Thái tổ làm mồi cho giặc, thì tội phải tru di!" (lời của vua Lê Thánh Tông nói năm 1473 được chép trong Đại Việt sử ký toàn thư.) Nhưng ông không phải là dạng nói mà không làm. Lê Thánh Tông cơ cấu lại bộ máy quân đội làm 5 phủ đô đốc. Mỗi phủ có vệ, sở. Bên cạnh còn có 2 đạo nội, ngoại. Ngoài tổ chức quân thường trực, còn có lực lượng quân dự bị ở các địa phương. Ông còn ra luật quân đội. Biến quân đội dưới thời ông trở nên gọn gàng và hùng mạnh.

Về vũ khí, Lê Thánh Tông tiếp thu nền văn minh của một triều đại đã mất nhưng để lại cho dân tộc hai bước ngoặt lớn. Đầu tiên là kỹ thuật chế tạo súng thần công của Hồ Nguyên Trừng. Dưới tay Lê Thánh Tông, súng phát triển vượt bậc và trở thành vũ khí cực mạnh cho Đại Việt. Thậm chí còn được đánh giá vượt trội so với Tây Phương cùng giai đoạn. Điều thứ hai chính là toán học. Từ sự mở rộng toán học của Hồ Quý Ly, dù mong manh nhưng đã đủ để tạo nên một dòng chảy mới cho sự phát triển Toán học của nước nhà. Nhờ đó sản sinh ra hai người quan trọng. Bản thân các bạn nghe nhiều về Lương Thế Vinh và tác phẩm Đại Thành Toán Pháp. Không, còn một người nữa, đấy là Vũ Hữu với tác phẩm Lập Thành Toán Pháp. Vũ Hữu chính là nhà toán học đầu tiên của nước ta. Cả hai đều dưới trướng vua Lê Thánh Tông. Vua giỏi ắt có tôi hiền chính là vậy.

Lê Thánh Tông đi tuần du khắp nơi để luôn nhắc đi nhắc lại một điều với triều thần: “Ta phải giữ gìn cho cẩn thận, đừng để ai lấy mất 1 phân núi, 1 tấc sông do vua Thái Tổ để lại.” Lê Lợi – Lê Thái Tổ quần quật bao nhiêu năm nằm gai nếm mật để đuổi giặc Minh ra khỏi bờ cõi. Kẻ hậu thế đương nhiên phải biết giữ. Đó là điều mà bản lĩnh Lê Thánh Tông đã làm bừng sáng Đại Việt. Trên núi Bài Thơ – Hạ Long vẫn còn bút tích của ngài những tháng ngày bảo ban này.

2. XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC

Điều giỏi nhất của Lê Thánh Tông không phải trên lưng ngựa, không phải ở bãn lĩnh đối đầu với các nước xung quanh. Mà chính là tạo nên một rường cột về bộ máy hoàn chỉnh cho nước Việt Nam ta.

Napoleon từng nói câu này: “Waterloo sẽ xóa sạch kí ức về rất nhiều chiến thắng của tôi. Nhưng thứ sẽ tồn tại mãi mãi, đó là Bộ luật Dân sự. Đấy là vinh quang của tôi".

Câu nói của Napoleon giúp bạn hiểu ra rằng, điều mà một vị vua để lại đôi khi không phải là chiến trận, mà lại là 1 bộ luật, nó sẽ luôn tồn tại và tạo nên di sản suốt đời. Lê Thánh Tông với bộ luật Hồng Đức nổi tiếng đã đưa Việt Nam trở thành nhà nước Pháp quyền thuở sơ khởi chính là như vậy. Nơi đó, có những điều luật mà đến bậy giờ tức là 600 năm sau, vẫn còn khiến người ta phải cố đấu tranh mà đạt được, đấy là “Bênh vực và bảo vệ quyền lợi phụ nữ”, chú ý nhé: luật Hồng Đức dù không nói cụ thể, nhưng gián tiếp cho phụ nữ được quyền li dị chồng và chia tài sản. Và thứ hai “Bảo vệ quyền sở hữu tài sản của muôn dân, chống tham nhũng triệt để, chống sự lạm quyền và ức hiếp dân chúng.” Ngoài ra trong bộ luật còn chỉ rõ “Kinh tế (mà ở đây là nông nghiệp) chính là nền tảng của sự ổn định xã hội.”

Để nói lên cái chất pháp quyền và công bình của vua Lê Thánh Tông là một câu chuyện về việc dưới trướng ngài có đô đốc Lê Thiệt. Ông có một người con “phá gia chỉ tử”, gã công tử ấy ngang nhiên đánh người, ức hiếp dân giữa phố. Vua Lê Thánh Tông biết được, ông vời Lê Thiệt vào cung, tước hết binh quyền của Lê Thiệt và xử phạt con trai ông.

“Pháp luật là phép tắc chung của Nhà nước, ta và các người phải cùng tuân theo.”

Chính là lời mà Lê Thánh Tông luôn nói với các quan. Chỉ có quan chức tuân theo thì mới là điều kiện đủ cho bộ luật pháp quyền được phát triển. Còn để quan sống ngoài vòng pháp luật thì “thượng bất chính hạ tắc loạn”. Ông luôn làm gương cho mọi người. Để từ đó, giúp đất nước cường thịnh.

Có một giai thoại về vua Lê Thánh Tông kể hầu các bạn, Lê Thánh Tông là người thường xuyên vi hành để xem tình hình dân chúng. Một trong những chuyện vi hành đó, chính là câu chuyện giữa vua và một tên đạo chích siêu quần tên là Quận Gió. Vua cải trang thành một anh giám sinh ham học nhưng không có tiền, đến gặp Quận Gió kể hoàn cảnh. Quận Gió nghe xong cảm động nói:

“Chẳng giấu gì nhà anh, tôi là Quận Gió, chắc anh đã biết tiếng. Anh nghèo, tôi sẽ giúp. Tiền không có sẵn, nhưng tôi sẽ lấy của mấy tay trọc phú giúp anh. Vậy, bây giờ anh định lấy của nhà ai?”
Chàng giám sinh hồ hởi:
“Trộm của phú ông ở cửa Tây thành được không?”
“Không được! Ông ấy giàu nhờ cày sâu, cuốc bẫm, lao động vất vả quanh năm suốt tháng”, Quận Gió lắc đầu.
“Vậy trộm của chủ cửa hiệu vàng bạc ở phố cửa Đông thành?”, chàng giám sinh lại tiếp.
Quận Gió lại lắc đầu, đáp:
“Ông ấy người ngay thẳng. Có của là nhờ buôn bán, tích cóp. Giờ anh đợi ở đây, tôi đến nhà lão quan coi kho bạc nhà vua ở phố cửa Bắc chôm cho ông vài nén. Lão ấy có lắm vàng ròng, bạc nén trong nhà. Đó là những thứ không phải của hắn”.
Nói xong, Quận Gió nhanh như chớp đã mất hút trong đêm đen. Chưa đầy một khắc, Quận Gió đã quay lại với hai nén bạc trên tay, mỉm cười với chàng giám sinh:
“Hai nén bạc này, anh có đủ tiền làm lộ phí và còn để dùng vào việc sôi kinh, nấu sử. Mong rằng sau này anh đỗ đại khoa, nhớ đừng có bòn rút xương máu, công sức của dân mà hãy làm một ông quan liêm”.
Chàng giám sinh gật đầu cảm tạ, lại soi hai nén bạc dưới ánh đèn dầu, thấy đề bốn chữ: “Quốc khố chi bảo”. Không nghi ngờ gì nữa, đây là bạc trong kho của nhà nước.
Sáng mùng một Tết, chàng giám sinh ấy đã ngự trên ngai vàng, dưới sân điện, các quan tung hô chúc Tết. Khi ấy, vua Thánh Tông mới kể về chuyến vi hành đêm giao thừa, lại cho mọi người chuyền tay nhau hai nén bạc “Quốc khố chi bảo”. Viên quan coi kho mặt cắt không còn giọt máu, bị lột bỏ hết mọi tước vị. Gia sản bị tịch thu, thân bị lưu đày vì tội nhũng lạm quốc khố nhà nước. Còn Quận Gió sau đó được vua cho mời vào cung ban hiệu là “quân tử đạo chích” và ban thưởng rất hậu.

***

Lê Thánh Tông là một bộ óc minh quân mà khi bạn được đọc những dòng tiếp theo, bạn có thể ước gì ông ở hôm nay với chúng ta. Trong cái thời đại phong kiến “Con vua thì lại làm vua/Con sãi ở chùa thì quét lá đa”. Thế mà vua Lê Thánh Tông bãi bỏ luật cha truyền con nối cho các gia đình có công - công thần. Ông tôn trọng việc chọn quan phải là người có tài và đức. Và một điểm thú vị nữa hẳn ít bạn biết: quan xã thời vua Lê Thánh Tông là do dân bầu. Câu nói “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” do Thân Nhân Trung biên soạn, chính là ở thời đại thịnh trị này của vua Lê Thánh Tông. Vua yêu hiền tài như con, trọng dụng hiền tại và bỗ bã với những sai lầm của họ. Các bạn đọc về Trạng Nguyên Lương Thế Vinh hẳn đều biết Trạng Lường rất hay trêu chọc vua Lê Thánh Tông. Vậy mà ông đều bỏ qua. Ông trách Ngô Sĩ Liên, nhưng ông vẫn bảo Ngô Sĩ Liên viết Đại Việt Sử Ký Toàn Thư.

Bỏ cha truyền con nối, trọng người tài thực sự. Điều này giúp cho quanh Lê Thánh Tông toàn là những người tài. Quách Đình Bảo, Phan Phu Tiên, Thân Nhân Trung, Ngô Sĩ Liên, Lương Thế Vinh, Vũ Hữu, Đỗ Nhuận, Nguyễn Quang Bật … đều ở dưới trướng vua Lê Thánh Tông cả. Họ toàn là người tài giỏi, chẳng con ông cháu cha gì hết, ở đó cùng với ông, tất cả cùng nhau góp trí tuệ để xây dựng nên một Đại Việt hùng cường và giàu mạnh.

Lê Thánh Tông cũng là người yêu cái đẹp, ông lập nên Hội Tao Đàn và nhóm nhị thập bát tú để ngâm nga thơ văn. Có lẽ đây cũng là một trong các lý do mà ông giải oan cho Nguyễn Trãi. Bởi sau giải oan, ông cho sưu tầm thơ văn Nguyễn Trãi để lưu lại hậu thế, và Lê Thánh Tông đã tạc bia cho Nguyễn Trãi bằng câu thơ: “Tâm hồn Ức Trai rực rỡ tựa sao Khuê”. Nguyễn Trãi tề danh cùng Nguyễn Du: 2 danh nhân văn hóa lớn nhất lịch sử dân tộc.
Ngoài những đóng góp đáng kể ở trên về bộ luật, bản đồ Hồng Đức hay giúp phát triển nhân tài cho đất nước. Ở Lê Thánh Tông còn bãi bõ chế độ nô tỳ - điều đã đẩy một tầng lớp người về nơi bần cùng, giúp phát triển nông nghiệp lên đến rực rỡ, cơ cấu lại cơ quan hành chính, gần như thay đổi cả một triều đình.

3.HẠN CHẾ

Tại sao tôi phải đi bài Hồ Quý Ly trước cho các bạn. Chính sự liên tưởng từ Hồ Quý Ly sẽ là đòn bẩy để các bạn biết được sự hạn chế của Lê Thánh Tông (và Minh Mạng sau này). Cũng là lý do tại sao tôi luôn hối tiếc Hồ Quý Ly.

Điểm hạn chế thứ nhất của vua Lê Thánh Tông chính là: hạ thấp thương nhân và thương nghiệp. Dưới thời Lê Thánh Tông như câu ca dao người dân để lại:

“Đời vua Thái Tổ Thái Tông / Thóc lúc đầy đồng trâu chẳng buồn ăn”

Câu ca dao đã cho thấy nông nghiệp dưới thời vua rực rỡ ra làm sao. Nhưng đi đôi với sự rực rỡ này chính là cái đìu hiu của tầng lớp doanh nhân. Suốt thời vua Lê Thánh Tông, ông kiểm soát rất gắt gao các thuyền buôn qua lại. Từ người giao thương ngoại quốc lẫn người buôn bán trong nước đều phải có giấy phép. Và chỉ có 1 hải cảng duy nhất được cấp phép hoạt động chính là Vân Đồn. Điều này không đem lại nguy hiểm tức thời cho đất nước ta, vì vốn dĩ thế kỷ 15, mọi thứ vẫn còn là tay chân ở cả phương Đông lẫn phương Tây. Nhưng chính việc không thành lập được một giai cấp tư sản ngay từ lúc này đã khiến Việt Nam lâm nguy sau đó 4 thế kỷ.

Nhưng ta cần hiểu lý do vì sao lại như thế? Đấy là vì đất nước ta trong 3 thế kỷ từ 15 đến 18 đều đề cao nho giáo. Mà Nho giáo thì trọng nông nghiệp và khinh thương nghiệp. Cái tài của Lê Thánh Tông là cái xuất chúng đỉnh cao trong một hệ tư tưởng, nhưng ngài không thể bước ra khỏi cái tư tưởng ấy.

Ngoài vấn đề lớn trên, còn vấn đề nhỏ nhưng cũng ảnh hưởng tới thân phận của một kiếp người. Đời vua Lê Thánh Tông còn biến nghề xướng ca trở nên vô loài và đẩy thân phận con hát và con cháu họ trở nên cầu bơ cầu bất. Lê Thánh Tông ban hành một hình luật rất nghiệt ngã “Con trai nhà xướng ca không được dự thi, con gái không được lấy nhà quyền quý, quan chức lấy con gái nhà xướng ca làm vợ, làm thiếp bị phạt đánh 70 trượng và biếm ba tư, con cháu nhà quan chức lấy con gái nhà xướng ca cũng bị phạt đánh 60 trượng và nhất thiết bắt ly dị”. Và bạn biết một trong những người con trai của nghề hát xướng là ai không? Đó là Đào Duy Từ - người được mệnh danh là Gia Cát Khổng Minh của đời chúa Nguyễn trong cuộc phân tranh Trịnh Nguyễn sau đó 3 thế kỷ. Người tạo nên Lũy Thầy nổi tiếng ở Đồng Hới – Quảng Bình. Người tham mưu để giúp nhà Nguyễn tạo nên một cơ đồ oai hùng ở phía Nam và từ đó gián tiếp cho Việt Nam một hình chữ S như hôm nay. Đó là những điều mà sau này thế hệ sau cần phải nhớ để không bao giờ phủ nhận một tầng lớp nào cả trong xã hội. Con cái không liên quan đến bố mẹ. Không nên dùng lý lịch để phủ nhận tài năng của một con người.

Lời kết:

Năm 1497, vua Lê Thánh Tông mất, ngài ở ngôi 37 năm, thọ 56 tuổi, táng ở Chiêu Lăng - Lam Kinh - Thanh Hóa. Nếu có dịp hãy đến đặt một nén nhang cho ngài. 37 năm trong cuộc đời, ngài đã dành những gì đẹp nhất cho dân tộc, từ trí tuệ, tài năng, sức sống mãnh liệt cho đến cái tâm tham vọng cho một Đại Việt hùng cường. Dù còn ít nhiều hạn chế (mà ở đây là cái hạn chế trong lăng kính của người hiện đại nhìn về), Lê Thánh Tông – Lê Tư Thành là đỉnh cao của một bậc minh quân mà xã hội Việt Nam từng có được. Ông cũng là vị vua vĩ đại nhất lịch sử dân tộc ta.

37 năm – gần 4 thập kỷ để tạo nên một di sản khổng lồ về tất cả mọi lĩnh vực từ hành chính, kinh tế đến xã hội, từ bảo vệ biên cương đến mở rộng lãnh thổ. Ngài đưa Việt Nam đến một thời kỳ thịnh trị nhất và một niềm tự hào vô bờ khi nhắc đến con người khiến Trung Quốc phải “quan ngại và cực lực phản đối”.

Và vua Lê Thánh Tông và Thời Hồng Đức thịnh thế ấy sẽ mãi mãi đi vào trong trang sử dân tộc này, đó là thời kỳ vinh quang nhất, ấm no nhất và đặc biệt: kiêu hãnh nhất.

Dũng Phan/ The X file of History

Điểm yếu của điệp viên Phạm Xuân Ẩn

Một vài lần trong cuộc đời của một điệp viên, ông ấy đã cứu những người Mỹ và người Việt phía Cộng hòa, điển hình là trường hợp bác sĩ Trần Kim Tuyến. Đó là điểm yếu khiến ông ấy gặp rắc rối sau này.

Ở Sài Gòn, mình tiện tay thì mình vứt rác thôi

Ở Sài Gòn, nơi mà thời tiết vốn rõ rệt và điều hòa này, quanh năm hầu như chỉ một chiếc sơ mi là đủ, không có mùa đông lạnh cắt da hay mùa hè oi bức đến tận gần sáng, chẳng bao giờ chuyện mưa nắng lại là đề tài được quan tâm. 

Ấy vậy mà từ đầu mùa mưa tới nay người ta luôn xem bản tin thời tiết để xem tối hôm ấy sẽ được về nhà hay... ngủ công ty.

Nguyễn Trãi đánh giặc bằng bút, 5 lần vào thành địch dụ hàng

Bằng tài năng quân sự, văn chương cùng tư tưởng nhân nghĩa, Nguyễn Trãi nhiều lần viết thư dụ địch đầu hàng thành công, góp phần quan trọng vào thắng lợi của nghĩa quân Lam Sơn.

Anh hùng áo vải Nguyễn Huệ và chiến công thống nhất nước nhà

Với trí dũng toàn tài, anh hùng áo vải Nguyễn Huệ nam chinh bắc chiến, đánh đuổi quân Xiêm La ở phía Nam, đại phá quân Thanh ở phía Bắc, bảo vệ đất nước.

Giáo dục kiểu thí điểm

Khi biết Bộ Giáo dục sẽ triển khai dạy thí điểm tiếng Trung và tiếng Nga cho học sinh từ lớp 3 vào 2017, tôi đứng ngồi không yên.

Francesco Totti: Linh hồn bất tử thành Rome

“Thành Rome không được xây nên trong một ngày”, nhà soạn nhạc vĩ đại John Heywood đã từng nói thế về trái tim của nước Ý. Đúng thế, với lịch sử gần 2.800 năm đầy biến cố và thăng trầm, Roma xứng đáng được coi là Thành phố vĩnh hằng, nơi xây dựng những giá trị bền vững cùng năm tháng. Và một trong số đó là tình yêu vô điều kiện với AS Roma của một người đàn ông, tình yêu đã theo anh từ khi còn là cậu nhóc ở khu phố San Giovanni cho tới một tượng đài ở sân Olimpico với cái tên bất tử: Francesco Totti.

Sài Gòn thất thủ

Sài Gòn "thất thủ", theo cách gọi của cộng đồng mạng bây giờ, trước kẻ tấn công là cơn mưa chiều qua.

Ảnh ghép của cư dân Mạng sau trận mưa dữ dội đêm qua.

Những vấn đề về chủ quyền lãnh thổ giữa Việt Nam và 7 nước láng giềng

Trong bối cảnh địa lý và chính trị của nước ta sau năm 1975 , trước sự phát triển của luật pháp quốc tế về biển, nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam phải giải quyết một loạt vấn đề biên giới – lãnh thổ với các nước láng giềng.

Hồ Nguyên Trừng: Mệnh trời là ở lòng dân

Hồ Nguyên Trừng từng đề cao lòng dân khi nói: “Thần không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân không theo thôi” và sử thần Ngô Sĩ Liên đã đúc kết câu nói nổi tiếng này thành một chân lý “Mệnh trời là ở lòng dân”.

Top 3 Quân sự thế giới

Tạp chí Mỹ National Interest vừa đánh giá là hiện nay quân đội Mỹ vẫn thống trị thế giới cả về Hải, Lục và Không quân.

Chống ngập kiểu Singapore: Giữ lại từng giọt nước để xài

Cách chống ngập của quốc gia diện tích nhỏ bé và thiếu nghiêm trọng nguồn nước ngọt này rất thông minh: nước ngập do mưa và sông ngòi được chuyển vô đập - hồ chứa Marina cùng 17 hồ chứa để xài dần.

Hồ Quý Ly: Bản bi hùng ca của hoàng đế sinh nhầm thời

Để bắt đầu về Hồ Quý Ly, tôi sẽ dẫn các bạn đến một quy luật lịch sử, quy luật đau đớn nhất nhưng cũng bản lĩnh nhất. Đấy là câu nói “thắng làm vua, thua làm giặc” .

Ác cảm với nghề giáo

Nghề giáo và ngành giáo dục đang đối mặt với rất nhiều khó khăn. Nhưng sự quay lưng của xã hội, sự thiếu cảm thông và tin tưởng của phụ huynh là điều khiến họ đau và nản lòng nhất.

Một khảo cứu về người Hoa ở Sài Gòn - Chợ Lớn

Người Tàu qua Chợ Lớn sinh sống không phải vì sinh kế như tại Úc, hoặc Mỹ, hay vì lý do thương mại như tại Nhật… Họ qua vì lý do chính trị. Chợ Lớn đã được xây dựng bởi những con người tỵ nạn chính trị.

Thủy điện Don Sahong và nguy cơ tận diệt nguồn cá trên dòng Mekong

Thủy điện Don Sahong ngăn dòng chảy, chặn đường đi chính của nhiều loài cá di cư từ hạ nguồn sông Mekong lên thượng nguồn sinh sản và sau đó cá con quay về hạ lưu (Campuchia và Việt Nam).

Tại sao phải cấm xe

Chuyện ùn tắc giao thông ở Hà Nội, như thường lệ, nóng lên khi áp lực gia tăng trở lại, nhân dịp năm học mới như hiện nay, hoặc sau kỳ nghỉ Tết âm lịch rất dài.

Cũng như thường lệ, người ta bàn đến chuyện cấm xe gì. Và lại như thường lệ, ít nhất là những gì tôi đang chứng kiến trên Facebook, người ta cãi nhau nhân danh cái phương tiện mà bản thân quen ngồi khi di chuyển.

“Không thể cấm ôtô được. Ôtô là biểu hiện của văn minh” - một người gay gắt nói với tôi khi tôi xét lại việc đòi cấm xe máy.

Mai Hắc Đế và liên minh Đông Nam Á chống Trung Hoa

Người anh hùng dân tộc vĩ đại, người Việt Nam đầu tiên thực hiện việc liên hoành hợp tung với một số nước Đông Nam Á để đánh đổ ách đô hộ của phong kiến Trung Quốc là Mai Thúc Loan – Mai Hắc Đế.

Khu lăng mộ vua Mai Hắc Đế ở Nam Đàn, Nghệ An.

Trung Quốc từ chối Pháp ra toàn phân định chủ quyền Hoàng Sa

Với tư cách là đại diện Nhà nước Việt Nam về đối ngoại trong thời kỳ Việt Nam là thuộc địa của Pháp, Cộng hòa Pháp đã tiếp tục thực thi chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, theo TS Trần Công Trục.

Việt Nam sẽ lặp lại 'cuộc hải chiến Falkland' trên Biển Đông?

Từ bài học của cuộc hải chiến Falklands giữa Anh và Argentina có thể thấy rằng, trong các cuộc hải chiến tương lai, lực lượng không quân hải quân sẽ gần như đóng vai trò quyết định trong cuộc chiến

Chiếc ôtô và cái bệnh sĩ của người Việt

Tôi không dám đánh đồng khẳng định, không dám “vơ đũa cả nắm”, nhưng phần đông người Việt ta trước nay vẫn hay mang cái tính sĩ diện trong người. Người Việt “sĩ” từ chuyện ăn, chuyện mặc đến chuyện lớn hơn là sắm cái xe, làm cái nhà, tổ chức tiệc tùng hay đám cưới.

Đôi chân người đã khuất

Tôi đã thấy những đôi chân như tại Sơn La tuần qua, những đôi chân mềm oặt quệt xuống đất theo những vòng quay bánh xe đạp.

Chuyện nhỏ ở bệnh viện lớn

Vài tháng trước, tôi phải chăm sóc chị gái tại một bệnh viện lớn ở Hà Nội. Vốn làm nghề điều dưỡng ở Australia, tôi thường quan tâm, theo dõi tin tức về công việc của các đồng nghiệp Việt Nam. Nhưng trước những gì mắt thấy tai nghe, tôi không khỏi bất ngờ. 

Nỗi sợ 'nhạy cảm'

Ở một tỉnh nghèo miền núi phía Bắc, tôi gặp một chủ tịch xã trẻ. Cậu về vùng núi heo hút ấy theo đề án đưa trí thức về làm lãnh đạo xã của chính phủ.

Lịch sử vùng đất Nam Bộ: Vạch trần sự xuyên tạc 'người Việt cướp đất Khmer'

Từ lâu Nam Bộ đã là một bộ phận không thể tách rời của lãnh thổ Vịêt Nam, nhưng do tính chất phức tạp của lịch sử nên cho đến nay vấn đề chủ quyền lãnh thổ vẫn còn có những nhận thức chưa thật đầy đủ.

Tại sao Việt Nam không bị đồng hóa sau 1.000 năm Bắc thuộc?

Nhờ đâu dân tộc Việt Nam tồn tại được và không bị đồng hóa sau hơn 1.000 năm chịu sự thống trị của một quốc gia liền kề có nền văn hóa mạnh như Trung Hoa?

Người Bách Việt và lịch sử bị chôn vùi

Dân tộc Việt của chúng ta luôn tự hào là "Con rồng cháu tiên" là hậu duệ của Lạc Long Quân và Âu Cơ. Nhưng thật sự tộc người Việt chúng ta vốn không phải chỉ đơn độc như vậy. Tộc người Việt vốn là một tộc rất hùng mạnh từ xa xưa nhưng cho đến nay chỉ còn chúng ta là hậu duệ còn lại của họ.

Alan Smith: Khi hoa hồng chẳng thể trải dưới chân người chiến binh

Phút thứ 89 trận đấu trong khuôn khổ cúp FA ngày 18/2/2006 giữa Liverpool - Manchester United, tỉ số đang là 1-0 nghiêng về đội bóng vùng Merseyside, hai cầu thủ của Liverpool phối hợp đá phạt. Như thường lệ, John Arne Riise lại tung ra một cú nã đại bác hủy diệt, Alan Smith lao ra cản phá và rồi anh ngã khi chân vấp xuống mặt sân, cộng thêm lực khủng khiếp từ trái bóng khiến chân gãy lập tức, các cầu thủ khác không hề hay biết, bóng vẫn lăn trên sân cho đến khi chàng cầu thủ người Anh khẽ gọi trọng tài Howard Webb. 

Mọi người xúm lại, Ronaldo ôm đầu bàng hoàng, Van der Sar hô hoán bác sĩ. Còn Alan nằm sân lịm đi vì đau đớn. Anh đã không bao giờ bình phục hoàn toàn khỏi chấn thương ấy. Khoảnh khắc gây chấn động đó đã trở thành bước ngoặt lớn nhất trong sự nghiệp bóng đá của chiến binh quả cảm mang tên “Alan Smith” để rồi sau này khi nhắc về anh, người ta không khỏi thở dài: Không phải con đường nào cũng trải đầy hoa hồng, giống như con đường Alan đã đi…

TỪ NGƯỜI HÙNG ĐẾN JUDAS CỦA THE WHITES

Nhắc đến Alan, bất giác những fan bóng đá Ngoại hạng Anh thời kỳ đầu trên sóng truyền hình Việt Nam bỗng nhớ về Leeds United – đội bóng vùng Yorkshire của David O’ Leary ở thời hoàng kim, nhớ về những tên tuổi làm nên thành công của đội bóng áo trắng: Harry Kewell, Mark Viduka, Jonathan Woodgate, Lee Bowyer, Ian Harte và Michael Bridges – một bộ khung có sức hủy diệt đáng sợ bậc nhất của Ngoại Hạng Anh bấy giờ ở xứ sương mù... Nhưng ở đó còn có cậu nhóc tóc bạch kim cùng cái kèo trái khét tiếng mang tên Alan. Cậu chễm chệ bước vào tim các CĐV The Whites khi mới 18 tuổi đã lập công ngay trong lần ra mắt đội một của Leeds trước Liverpool. Từ đó cái tên Alan Smith luôn là sự lựa chọn đầu tiên của O’Leary cho vị trí tiền đạo đá cặp với sát thủ Jimmy Floyd Hasselbaink.

Nhắc đến Alan, người ta sẽ nhớ đến mùa giải 2000-2001 của Leeds United, Alan đã cùng đồng đội đến rất gần với chức vô địch Premier League và gây kinh ngạc cho giới mộ điệu khi lọt vào bán kết Cup C1 Châu Âu cho dù ở trận bán kết ấy, cầu thủ trẻ đầy hiếu thắng bị đuổi khỏi sân. Tuy vậy, 18 bàn thắng trong mùa giải đó là thành tích không tồi đối với Alan và ngay lập tức anh được gọi vào Đội tuyển Quốc Gia. Hai mùa giải liên tiếp sau đó, anh đều vinh dự được người hâm mộ The Whites bầu chọn là cầu thủ xuất sắc nhất – lần đầu tiên trong lịch sử đội bóng. Ngay trong thời điểm khó khăn nhất -  mùa bóng 2003-2004, Alan lăn xả trên khắp các điểm nóng trên sân, anh nỗ lực không biết mệt mỏi chỉ để cứu rỗi một Leeds United đang trên bờ vực xuống hạng và người hâm mộ tôn vinh Alan như tôn vinh một người hùng của sân Elland Road.

Nhưng rồi người ta vẫn phải đối diện với sự thật, đó là chứng kiến Leeds United phải xuống hạng vào một ngày tháng năm 2004 khi Smith nâng chiếc huy hiệu lên hôn trong tiếng nấc nghẹn ngào. CĐV của The Whites khi đó vẫn không thể ngờ đó là trận đấu cuối cùng của anh trong màu áo trắng.

Leeds bỗng chốc khủng hoảng, họ không đủ nguồn lực tài chính để trả lương cho cầu thủ con cưng. Và khi đó, chỉ có một ông lớn có thể đáp ứng được mức lương ấy - đối thủ không đội trời chung của CLB: Manchester United. Alan chọn Manchester là bến đỗ tiếp theo trong sự nghiệp của mình. Từ người hùng Alan bỗng biến thành một Judas trong mắt người hâm mộ The Whites. Để rồi sau đó, người ta vẫn bắt gặp những banner đặt tên anh cạnh tên Judas xuất hiện trên các khán đài mỗi khi anh thi đấu nhưng họ đâu biết: “Tôi sẽ chẳng rời Leeds nếu chúng tôi không gặp khủng hoảng nhưng đội bóng đã cố bán tôi cho bên nào trả giá cao nhất. Tôi rất thất vọng về điều đó” Và Alan chấp nhận chia tay đội bóng anh từng gắn bó suốt những năm tháng tuổi trẻ mà không cần nhận lại số tiền CLB đáng ra phải đền bù cho mình.

TỪ CON THÚ HOANG TRỞ THÀNH CHIẾN BINH QUẢ CẢM NƠI NHÀ HÁT

Khi 23 tuổi, tiếp nối hai người đàn anh Cantona và Ferdinand – hai cựu cầu thủ của Leeds United, Alan được Sir Alex mang về sân Old Trafford theo bản hợp đồng 5 năm. Một chương mới trong sự nghiệp cầu thủ người Anh bắt đầu không thể hoàn hảo hơn: một cú vô lê tung lưới Arsenal trong trận tranh Siêu Cup tháng Tám 2004 và cũng với một cú vô lê nhưng ở chân không thuận, Alan hạ gục thủ môn của Norwich trong lần ra mắt sân Old Trafford – một khởi đầu hết sức hứa hẹn cho sự nghiệp của Alan trong màu áo United. 10 bàn thắng trong mùa bóng đầu tiên đã giúp anh giành được niềm tin của các cổ động viên của "Quỷ đỏ” và trở thành thần tượng mới nơi Nhà Hát.

Với những người coi bóng đá là một phần của cuộc sống thì mỗi cầu thủ họ yêu thích lại để lại ấn tượng sâu đậm trong họ theo một cách rất riêng.  Alan không phải là mẫu cầu thủ hoàn hảo hay một ngôi sao sáng lẫy lừng nhưng cầu thủ này có một sức hút kỳ lạ. Sức hút ấy không chỉ nằm ở mái tóc bạch kim cùng khuôn mặt điển trai mà còn ở lối đá xông xáo, nhiệt huyết tựa như một chiến binh mỗi khi được tung vào sân. Trước khi khoác áo Quỷ đỏ, mọi người biết đến Alan như một cầu thủ tài năng nhưng thường xuyên có những hành động bồng bột như một đứa trẻ. Anh luôn luôn khao khát ghi bàn nhưng cũng sẵn sàng tung nắm đấm vào mặt người khác bất cứ lúc nào.

Số pha bóng kỹ thuật và số pha cản phá thô bạo của Smudge có lẽ ngang ngửa nhau, đã có thời điểm Alan luôn là mối nguy mà các cầu thủ khác phải dè chừng mỗi khi cầm bóng. Anh cản phá bóng nhiệt tình đến mức người ta tổng hợp những pha phạm lỗi của anh thành những đoạn clip. Sir Alex cũng đã từng nhận xét “Tôi chưa bao giờ dành cho một cầu thủ trẻ nào sự tin tưởng như đối với Alan Smith. Tài năng, sự quyết tâm mỗi khi vào trận và lòng khao khát khoác áo Manchester United của cậu ấy thật tuyệt vời”. Sir không phải người hay tâng bốc các cầu thủ của mình, ông quá hiểu Alan khi chính ông là người đã theo dõi chàng trai này trưởng thành từ những ngày đầu ở Leeds. Rồi ông mang anh về Old Trafford mà khi hồi ức lại, anh chia sẻ rằng có mơ anh cũng không nghĩ Manchester United muốn có anh. Ta có thể thấy trong anh, một chút Bryan Robson, một chút Roy Keane ở thế hệ kế cận.

Mùa giải 2004-05 trong chiến thắng 3-0 của United trước Southampton, sau cú va chạm khá mạnh, số 14 của Man Utd đã gặp phải một chấn thương, khuôn mặt bê bết máu, màu máu tưởng chừng đã nhuộm đỏ mái tóc bạch kim lãng tử. Hình ảnh đó có lẽ vẫn còn đậm nét trong tâm trí những người đã từng dõi theo anh. Nhưng với Smudge thì có hề chi, được đá và được cống hiến cho màu áo mình mang đã là cả niềm vinh dự rồi…

Alan Smith và gương mặt bê bết máu

NHỮNG CHÔNG GAI CẢN BƯỚC

Cũng bởi tinh thần xông xáo và không ngại va chạm đã khiến Alan phải trả giá đắt. Những chấn thương liên tiếp ngay sau mùa giải thành công đầu tiên đã khiến anh không thể cạnh tranh một suất cho vị trí tiền đạo khi mà ở đội một có quá nhiều những cái tên sáng giá: Wayne Rooney trẻ trung, Ruud van Nistelrooy già dơ và cả Ronaldo tràn đầy năng lượng. Anh chấp nhận sự thay đổi của Sir để trở thành một tiền vệ trung tâm như tiền bối Roy Keane đã từng thành công. Không hề phật ý hay chán nản, Smudge thích ứng nhanh, bất chấp những chỉ trích để trở thành sự thay thế hoàn hảo khi tiền vệ lão tướng người Ireland gặp chấn thương. Đặc biệt vào cái đêm tháng 11 đó, khi trước mắt anh là những ngôi sao kỳ cựu của Chelsea: Lampard, Essien và Makelele  đồng thời cũng là những cái tên đình đám của bóng đá Châu Âu thời điểm đó,  anh đã chiến thắng ở tất cả những pha tranh chấp tay đôi và nỗ lực kiểm soát bóng. Chiến thắng hôm ấy thuộc về United với bàn thắng của Fletcher nhưng Smith mới là Cầu thủ xuất sắc nhất trận đấu.

Thế rồi, cái chân gãy trong trận gặp Liverpool năm 2006 đã cướp đi của Alan những gì tuyệt vời nhất mà có lẽ anh chưa bao giờ có cơ hội thể hiện dưới màu áo Quỷ Đỏ - một trong những vụ chấn thương tồi tệ nhất mà Sir Alex từng chứng kiến. Chín tháng xa rời sân cỏ là một ác mộng đối với Alan.

Ở mùa giải 2006/2007- mùa giải cuối cùng của anh tại Manchester United, khoảng thời gian tháng Ba năm 2007 có lẽ là quãng thời gian tươi đẹp nhất trong màu áo Quỷ đỏ khi anh trở lại vị trí tiền đạo yêu thích bởi Ruud van Nistelrooy đã rời Old Trafford. Và “Người đàn ông bị bỏ quên đã quay trở lại!” – đó là câu mà BLV đã hét lên khi Alan lập công trong trận thắng lịch sử 7-1 trước As Roma – trận tứ kết lượt về Champions League – đó là khoảnh khắc xúc động đối với một cầu thủ vừa trở lại sau ác mộng chấn thương. Và mùa giải năm ấy, Alan vinh dự được nâng cao chiếc cúp vô địch Premier League đầu tiên và duy nhất trong sự nghiệp của mình bởi sau đó chính anh và mọi người đều hiểu, anh không thể trở lại là một Alan quyết liệt, xông xáo và hiệu quả như xưa.

Tôi chưa bao giờ hối hận vì điều gì nhưng có lẽ tôi đã không gặp may. Tôi không nghĩ mọi người có thể thấy tôi trong phong độ cao nhất khi ở đây bởi tôi không còn là chính tôi từ sau chấn thương ấy. Alan Smith

Alan chưa bộc lộ hết khả năng đâu. Những chấn thương đã cản bước cậu ấy Roy Keane.

***

Năm 2007 anh rời Old Trafford, sự nghiệp sau đó của anh không còn như trước nữa. Và Manchester United cũng không bao giờ thấy được những gì tuyệt vời nhất của Alan Smith. Nhưng một khi đã ra sân, Smith luôn chơi bằng cả trái tim mình, trái tim đã từng dành trọn cho màu áo đỏ cho dù phải chơi khác vị trí, phải đấu tranh cho một suất đá chính sau thời gian dài điều trị chấn thương.

Tôi đã từng phải đổi vị trí nhưng tôi luôn cố gắng học hỏi, điều đó khá thú vị và hữu ích cho tôi. Mỗi một cuộc chơi, mỗi một trận đấu là cả một món quà đối với tôi rồi. Alan Smith

Con đường Alan đã đi có những khởi đầu tuyệt vời nhưng luôn để lại những nuối tiếc về sau. Đó là những cái nhìn ghẻ lạnh của các CĐV của Leeds hướng vào anh khi họ không hiểu sự tình, đó là những chấn thương cướp đi điều tuyệt vời nhất của một cầu thủ. Tuy vậy, những dấu ấn mà Alan để lại, trong đó có những bàn thắng, có cả máu và sự đau đớn, lớn hơn tất thảy là tinh thần chiến đấu quả cảm mà đâu đó ở Manchester United bây giờ, nhiều người vẫn còn mong ngóng một Alan như thế…

VIC